MANDELIG GEBIED
Een aantal stukken van de Stripheldenbuurt zijn “mandelig” gemaakt. Bewoners  worden dan verantwoordelijk voor het onderhoud van bijvoorbeeld een groenstrook, maar ook van hele straten en dus ook van verzakkingen, groot onderhoud en publieke voorzieningen onder het wegdek. De organisatie hiervan door bewoners onderling verloopt niet altijd gladjes. Niet alle bewoners overzien de soms vergaande consequenties van deze beheersvorm.

Een aantal bewoners heeft zich heel intensief bezig gehouden met het mandelig gemaakt gebied en heeft hierover een aantal vragen gesteld aan de gemeente Almere. De beantwoording van deze vragen vindt u hieronder.
Tevens is dit onderwerp afgelopen donderdag op de Politieke Markt onderwerp van gesprek geweest.

Inleiding
Leefbaar Almere heeft “mandeligheid” als beheersvorm van de publieke ruimte onderzocht. Bij dit “mandelig maken” van gebieden in de woonomgeving worden bewoners verantwoordelijk voor het onderhoud van bijvoorbeeld een groenstrook, maar ook van hele straten en dus ook van verzakkingen, groot onderhoud en publieke voorzieningen onder het wegdek. De organisatie hiervan door bewoners onderling verloopt niet altijd gladjes. Niet alle bewoners overzien de soms vergaande consequenties van deze beheersvorm. Bovendien is niet altijd duidelijk waarom de gemeente een (deel van een) gebied mandelig maakt.

Doel van de vragen
Leefbaar Almere wil graag met raad en college spreken over mandeligheid om deze beheersvorm voor de publieke ruimte te beoordelen en eventueel passende besluiten te nemen.
Deze vragen aan het college zijn een aanloop voor agendering.
Het college wordt verzocht de volgende vragen schriftelijk te beantwoorden:

Definitie mandeligheid:
Mandeligheid ontstaat, wanneer een onroerende zaak gemeenschappelijk eigendom is van de eigenaars van twee of meer erven en door hen tot gemeenschappelijk nut van die erven wordt bestemd bij een tussen hen opgemaakte notariële akte.
Bron: Kluwer, Wetgevingseditie voor de rechtspraak, 2006/2007.

Mandelig maken van gebieden (gebied is gezamenlijk eigendom van de betrokken bewoners) kan worden gezien als een vorm van alternatief beheer, maar doordat er sprake is van eigendomsoverdracht is het een privaatrechtelijke zaak. De gemeente trekt zich dan ook volledig terug omdat zij geen eigenaar meer is van het gebied. Bij alternatief beheer is er GEEN sprake van eigendomsoverdracht en blijft de gemeente eigenaar van het gebied. Hierdoor kan de gemeente faciliterend optreden richting bewoners.

Schriftelijke beantwoording vragen Leefbaar Almere inzake mandelig maken van woongebieden

Algemeen
Wat zijn de overwegingen bij het kiezen voor het mandelig maken van bepaalde gebieden en als dat in bestaande woonwijken gebeurt, wordt dan aan bewoners gevraagd wat ze er van vinden?
Wat voor vormen zijn er qua verantwoordelijkheid voor bewoners, waarbij we denken aan de eenvoud van een tussenliggend grasveldje tot aan de verantwoordelijkheid voor reserveringen voor verzakkingen, verlichting en groot onderhoud?
Deregulering, een terugtredende overheid en (toekomstige) bewoners op een actieve manier betrokken maken bij hun eigen woonomgeving, zijn overwegingen waarbij mandeligheid als “bindmiddel” een rol zou kunnen spelen. Daarnaast past mandeligheid bij het beleid van de gemeente Almere gericht op areaalverkleining. (zie begroting blz 77.)
Het zal per gebied of project verschillen of er wordt gekozen voor mandeligheid. In bijlage 1 treft u een overzichtelijk schema aan waarin de motieven met een score op de verschillende overwegingen zijn aangeduid. In zijn algemeenheid kan gesteld worden dat het ‘in mandeligheid uitgeven van gebieden’ in Almere (als het voorkomt, want er wordt door de gemeente terughoudend met de toepassing van mandeligheid omgegaan) veelal gebeurt in nieuw uit te geven gebieden. Het in mandeligheid uitgeven van bestaand gebied is een bijna onmogelijke opgave doordat juist door de bestaande situatie er vele complicerende factoren een rol spelen. Op verzoek van de bewoners kan er in bestaand gebied, indien mogelijk, mandeligheid worden toegepast danwel (na onderzoek naar de consequenties) gekozen worden voor alternatieve beheervormen.
De verantwoordelijkheid is bij mandeligheid heel helder. De betrokken bewoners zijn 100% verantwoordelijk voor zaken die optreden in hun gebied. Welke vorm zij kiezen om hun verantwoordelijkheid te nemen is in principe volledig aan hen. Bij projectmatige ontwikkeling en verkoop kan het daarbij voorkomen dat kopers van een woning te maken krijgen met een deeluitgifte van grond of water in mandelig eigendom.
Overigens is het van belang om hierbij te vermelden dat het initiatief om gebied in mandeligheid uit te geven dikwijls afkomstig is vanuit de ontwikkelende (markt)partij of ontstaat tijdens de planontwikkeling. In dergelijke gevallen faciliteert de gemeente door de ontwikkelende partij gedurende het ontwikkelingsproces en bij de gronduitgifte met raad en daad bij te staan, zonder daarbij de verantwoordelijkheid voor de wijze waarop de mandeligheid uiteindelijk wordt gevestigd over te nemen.

Heeft het college klachten ontvangen van bewoners of organisaties die te maken hebben met mandelig gemaakte gebieden?
Gezien het feit dat er bij mandeligheid sprake is van eigendomoverdracht is de gemeente niet de aangewezen instantie meer voor burgers om hun klacht neer te leggen. In de meldingssystemen van de gemeente is er dan ook geen klacht terug te vinden over wel of niet willen van mandeligheid in een gebied. Via andere kanalen komt het ons wel ter ore dat er af en toe kwesties zijn omtrent mandeligheid. Om enkele voorbeelden te noemen: Eilandenbuurt, water in mandeligheid uitgegeven en stukken straat zoals Arubapier, Bonairepier, Sabapier en St. Eustatiuspier. Noorderplassen, een stuk straat en groenvoorziening in de Roef. En in Vogelhorst I zijn de houtomwallingen van de erfafscheidingen in mandeligheid aan de bewoners uitgegeven.

Hoe ziet de informatieverstrekking aan aspirant kopers die met mandeligheid te maken krijgen er uit?
Binnen de gemeente Almere wordt mandeligheid doorgaans in de nieuwe gebieden toegepast in de nieuwe gebieden. Een ontwikkelaar stelt in dat geval de voorwaarden aan de potentiële kopers. Deze voorwaarden dienen zij vooraf bekend te maken aan de gemeente die daarop een toetsing verricht. Vervolgens is het aan de verkopende partij en de door hen ingeschakelde makelaars om de kopers goed in te lichten over de voorwaarden van de verkoop en in het bijzonder betreffende de mandeligheid en dient het in de koopakte opgetekend. Nadrukkelijk dient nogmaals gewezen te worden op het feit dat mandeligheid een privaatrechtelijke (beheer)constructie is.
In PO-gebieden (Particulier Opdrachtgeverschap) gaat de gemeente uiterst terughoudend om met het uitgeven van grond of water in mandeligheid. Slechts indien dit echt functioneel is binnen de woonomgeving wordt mandeligheid toegepast, zoals bijvoorbeeld in geval van een gemeenschappelijk te gebruiken parkeerterrein, gemeenschappelijk water of groenvoorziening, of zoals gebruikelijk bij woningontwikkeling, en gemeenschappelijk te gebruiken achterpad. Overigens wordt daarbij ook bezien of er andere, meer geschikte, middelen bestaan om een zelfde doel te kunnen bereiken. Met name bij collectief PO kan mandelig eigendom functioneel zijn als dit op initiatief van het collectief wordt toegepast.

Begeleidt de gemeente bewoners die met mandeligheid te maken krijgen?
De gemeente begeleidt de bewoners niet op een actieve manier, omdat het hier niet meer gaat om gemeentelijk gebied.

Veiligheid
Wie is er verantwoordelijk voor gevaarlijke situaties op een mandelig gemaakt gebied en wat is de rol van de gemeente in zo’n geval?
De eigenaar/eigenaren, alle bewoners die het mandelig gebied in eigendom overgedragen hebben gekregen, zijn verantwoordelijk. Dit betekent dat mandelige zaken op kosten van alle mede-eigenaren moet worden onderhouden, gereinigd en indien nodig vernieuwd. De gemeente speelt hier geen rol in. Indien het gaat om openbaar toegankelijke gebieden zijn de regels voor openbaar gebied van toepassing. Dat betekent dat de gemeente onder meer als wegbeheerder een toezichthoudende taak heeft op de onderhoudstoestand van de publiek toegankelijke ruimte.

Vindt er door of namens de gemeente controle plaats op mandelig gemaakte gebieden?
Er vindt geen actieve controle door de gemeente plaats, omdat het hier immers gaat om gebied dat in eigendom en beheer is van derden.

Financieel
Hoeveel bespaart de gemeente ongeveer op onderhoud door gebieden mandelig te maken?
De besparing van uitgifte in mandeligheid op het onderhoud zijn afhankelijk van de samenstelling van het onroerend goed. Is er sprake van een groen gebied, dan zijn de besparingen geringer dan wanneer sprake is van een overwegend bestraat gebied met eventueel nog bruggen en kaders erin. Een indicatie is dus alleen te geven met een grote bandbreedte. Dat betekent dat de besparing zich beweegt tussen de € 0,10 per m2 per jaar en € 1,30 per m2 per jaar.


Conclusievraag:
Is het College van plan het mandelig maken van publieke ruimtes uit te breiden?
Als de situatie zich er voor leent staat het College hier niet negatief tegenover, maar er wordt zoals hierboven aangegeven zeer terughoudend mee omgegaan.

Andere berichten over mandeligheid
- Omroep Flevoland
- Almere Vandaag

MANDELIG GEBIED
Op 26 maart was er een bijeenkomst over "mandeligheid". Mandeligheid is het in eigendom geven van een gebied in de leefomgeving van een woning. Bewoners worden dan verantwoordelijk voor het onderhoud van dat gebied. Daarvoor dient een vereniging opgetuigd te worden.   
Omdat er veel ontevreden geluiden zijn over mandeligheid heeft de politiek een onderzoek toegezegd! Dit onderzoek wordt uitgevoerd door Atelier Stedelijke Vernieuwing. Zij waren 26 maart ook aanwezig om kennis te maken en een presentatie te geven. Het onderzoek zal voor de zomervakantie van 2009 worden afgerond.

Het atelier Stedelijke Vernieuwing is een advies-, plan-, en ontwerpbureau, bestaande uit studenten van de Hogeschool van Amsterdam, dat zich bezig houdt met verschillende stedelijke vraagstukken. De Gemeente heeft de volgende vraagstelling neergelegd bij het Atelier: "Hoe functioneert mandeligheid in Almere?". Het Atelier is hierna een zelfstandig en onafhankelijk onderzoek gestart. De resultaten worden gepresenteerd in een symposium aan belanghebbenden en een adviesrapport zal overhandigd worden aan de gemeente Almere

Het Atelier gaat verschillende experts benaderen zoals makelaars, gemeente, politieke partijen, notarissen en ontwikkelaars. De komende tijd zal het Atelier contact zoeken met de verschillende mandeligheidsverenigingen en mogelijk ook met u. Het onderzoek zal voor de zomer worden afgerond.

Voor alle bewoners die te maken hebben met mandeligheid is dit het moment om de plus- en minpunten aan te geven, de vragen te stellen en zorgen te beschrijven en vooral ook de tips en tops aan te geven! Via deze weg is het mogelijk om het beleid op mandeligheid te beïnvloeden!
Laat dus vooral van u horen! Dit kan via uw vereniging, maar kan ook als individu of bedrijf!
Heeft u iets bij te dragen aan het onderzoek - goede of slechte ervaringen - dan kunt u ook zelf contact opnemen met de studenten van het Atelier.
Dit geldt natuurlijk ook voor vragen en opmerkingen over het onderzoek.

De contactpersonen zijn Bastiaan Pasman en René Tim. U kunt contact met hen opnemen via info@atelieronline.nl


INFORMATIE OVER MANDELIG GEBIED
Er is een speciale stichting opgericht die meer informatie biedt over mandelig gebied.
Op de website van de Stichting Platform Mandeligheid vindt u:
• Algemene informatie over mandeligheid
• Welke mogelijkheden en onmogelijkheden mandeligheid geeft
• Mogelijkheden om goed om te gaan met mandeligheid.

Deze website geeft informatie aan: